Het Stedelijk Museum Zutphen en Museum Henriette Polak presenteren van 18 juli tot en met 15 november de dubbeltentoonstelling ‘Heiligen & Helden’. De tentoonstelling sluit aan bij het Zutphense erfgoedthemajaar Verering en laat zien dat bewondering en verering van alle tijden zijn.
Van de verering van heiligen en pelgrimstochten tot de bewondering voor hedendaagse iconen en idolen: de tentoonstelling onderzoekt hoe mensen door de eeuwen heen bijzondere personen, symbolen en verhalen hebben vereerd.
Een van de hoogtepunten is de hereniging van twee topstukken die voor het eerst in 240 jaar weer samen te zien zijn. Het kostbare Sint-Justusreliek keert tijdelijk terug naar Zutphen en wordt tentoongesteld naast het bijbehorende altaarstuk ‘Het wonder van Sint-Justus’ van Peter Paul Rubens uit 1636.
In de late middeleeuwen bezat Zutphen belangrijke relieken van de kinderheilige Sint-Justus. Tijdens de Reformatie nam kanunnik Egbert Spitholt de schedel van de heilige mee naar Antwerpen om deze daar veilig te stellen. In zijn testament bepaalde hij dat het reliek naar Zutphen moest terugkeren zodra het katholieke geloof in de stad was hersteld.
Hoewel dat in 1815 gebeurde, bleef de schedel in Antwerpen. Sinds 1785 wordt het reliek bewaard in de Sint-Carolus Borromeuskerk. Voor de tentoonstelling keert het nu, na ongeveer vier eeuwen, tijdelijk terug naar Zutphen.
Na de dood van Egbert Spitholt in 1627 ontstond in Antwerpen een nieuwe verering rond Sint-Justus. De Antwerpse uitgever Moretus gaf Peter Paul Rubens opdracht om het wonderbaarlijke verhaal van de heilige vast te leggen.
Rubens schilderde in 1636 het monumentale altaarstuk ‘Het wonder van Sint-Justus’. Het werk bevindt zich sinds de negentiende eeuw in het Musée des Beaux-Arts in Bordeaux en reist speciaal voor deze tentoonstelling voor het eerst naar Nederland.
De bijzondere bruiklenen uit België en Nederland worden aangevuld met objecten rond pelgrimage en verering.
Museum Henriette Polak geeft met het werk van fotograaf Eddy Posthuma de Boer (1931-2021) een eigen invulling aan het thema pelgrimage. De tentoonstelling ‘Heiligen & Helden – Iconische foto’s van Eddy Posthuma de Boer’ biedt een nieuwe kijk op zijn omvangrijke oeuvre.
Posthuma de Boer was een fotograaf-reiziger die gedurende zijn lange carrière veel van de wereld zag. Met interesse, nieuwsgierigheid en een ogenschijnlijk nonchalante manier van fotograferen wist hij vaak wezenlijke momenten vast te leggen.
Zijn foto’s laten de rauwe werkelijkheid regelmatig samengaan met de poëzie van het dagelijks bestaan. Landarbeiders, jazzlegendes, kunstenaars, schrijvers, oorlogsveteranen, gelovigen en gezinnen: in zijn werk blijken heiligen en helden overal aanwezig te zijn.
Rondom de dubbeltentoonstelling is een activiteitenprogramma samengesteld. Zo geeft Jacintha Roos op 20 september een lezing over ‘De camino en de caminoboom’. Op 16 oktober spreekt Louis Peeters over ‘Pelgrimage en de Sint-Walburgiskerk te Zutphen’.
Daarnaast worden er gratis instaprondleidingen georganiseerd. Bij de dubbeltentoonstelling verschijnt ook een publicatie, die verkrijgbaar is in de museumwinkel.
‘Heiligen & Helden’ is mede mogelijk gemaakt dankzij een financiële bijdrage van de Vereniging Vrienden Musea Zutphen.
Bron: Eigen redactie
Foto: P.P. Rubens, Le Miracle de St. Just, 1638, met dank aan Musée des Beaux-Arts, Bordeaux (eigen foto)
