Een opmerkelijke vondst langs de N314 heeft na acht jaar een bijzonder hoofdstuk afgesloten. Hondenbezitter Gerwin Reindsen uit Baak ontdekte tijdens het uitlaten van zijn hond de Stolperstein van Herman Snatager, die in 2018 uit het centrum van Zutphen werd gestolen.
Reindsen wandelt regelmatig langs de N314, waar momenteel wegwerkzaamheden plaatsvinden. Tijdens een wandeling zag hij iets glimmen in de berm bij een lantaarnpaal. Bij nadere inspectie bleek het om een messing gedenkplaatje te gaan.
„Ik veegde het schoon en zag een naam en jaartallen. Toen bleek het om een Joods oorlogsslachtoffer te gaan”, vertelt Reindsen. Omdat hij kort daarvoor een boek over Stolpersteinen had gelezen, herkende hij het bijzondere monumentje. Na een zoekactie op internet ontdekte hij dat de steen al sinds 2018 als gestolen stond geregistreerd.
Via het contactformulier van Stichting Stolpersteine Zutphen meldde hij zijn vondst. Nog dezelfde dag werd de Stolperstein opgehaald. Als dank ontving Reindsen een fles wijn.
De teruggevonden steen is die van Herman Snatager en was de allereerste Stolperstein die in Zutphen werd geplaatst. Stolpersteinen, ook wel struikelstenen genoemd, zijn kleine gedenkstenen die in het trottoir worden gelegd voor de laatste vrijwillige woonplaats van slachtoffers van het naziregime. Op het messing plaatje staan de naam, het geboortejaar en de plaats waar het slachtoffer om het leven kwam.
Herman Snatager woonde samen met zijn vrouw Betty aan de Raadhuissteeg in Zutphen, waar hij handelde in naaiartikelen. Op 22 maart 1943 werd het echtpaar opgepakt en naar kamp Westerbork gedeporteerd. Betty was op dat moment zeven maanden zwanger. Op 9 mei beviel zij van hun zoon Emanuel, die slechts zeventien dagen leefde. In juli 1943 werden Herman en Betty samen gedeporteerd naar Sobibor, waar zij op 23 juli werden vermoord.
De Stolperstein verdween in 2018 tot grote verontwaardiging van Stichting Stolpersteine Zutphen. Destijds werd vermoed dat het om een baldadige actie ging. Er werd aangifte gedaan en bij kunstenaar Gunter Demnig, de initiatiefnemer van het Stolpersteine-project, werd een nieuwe steen aangevraagd. Die werd geplaatst en extra stevig met beton verankerd om een nieuwe diefstal te voorkomen.
Volgens voorzitter Dannie Brus had niemand verwacht dat de originele steen ooit nog zou opduiken. „Deze stenen gaan over uitsluiting, discriminatie en antisemitisme. Mensen zijn vermoord, alleen omdat ze Joods waren. We hadden liever gehad dat het nooit nodig was geweest.”
De stichting is blij dat de verdwenen Stolperstein weer terecht is, maar zal deze niet zelf bewaren. Volgens Brus krijgt de originele steen een bijzondere bestemming. Hij wordt overgedragen aan de huidige bewoners van het huis aan de Raadhuissteeg waarvoor de gedenksteen oorspronkelijk werd geplaatst. Daarmee krijgt het historische monument, na acht jaar vermist te zijn geweest, alsnog een waardige plek.
Bron: Omroep GLD
Foto: Omroep GLD
